Fedora Dosya Sistemi (Bölüm-1)

İlk önce belirteyim bu dökümantasyon şuradan alınmıştır.
Overview of File System Hierarchy Standard (FHS)

Yani bu hem bir çeviri çalışması,hem öğrenme amaçlı,hemde diğer araştıran kardeşlerime bir katkı olması amacıyla yapılacak olan kapsamlı bir çalışmadır.Bu çalışmayı fedora işletim sistemi üzerinde yapacağım için onun dökümantasyonundan faydalanacağım.Hadi Başlayalım.

Fedora birçok dosya tipi için isim,yer ve izinleri düzenlemek amacıyla FHS dosya yapısını kullanır.
İki tane en önemli FHS elemanları

  • Diğer FHS-uyumlu sistemler ile uygunluk
  • /usr dizini salt okunur özelliğe sahiptir.Bu özellikle çok önemli yaygın executable lari içerdiğinden beri.Bu yüzden kullanıcı tarafından değiştirilemez.

FHS Organizasyonu

Ana sayfasına buradan ulaşbilirsiniz.FHS

Dosya Sisteminin Bilgilerini Toplama

Sistemin kullanılan alanlarını görmek için

 df #df

komutunu kullanıyoruz.Görünümü şu şekilde olacak.

Varsayılan olarak ‘df’ komutu 1K blokları ve kullanılan/mevcut disk alanını kilobyte cinsinden gösterir
Megabyte ve gigabyte cinsinden görmek için ise

df -h 

komutunu kullanıyoruz.Buradaki ‘-h’ argumanının açılım “human readable” demektir.Çıktımız ise şu şekilde

Not:/dev/shm sistemin sanal bellek dosya sistemidir.

 du #du 

komutu ise dosyaların tahmini bellek kullanım miktarlarını gösterir.

 du -hs 

komutu ise bulunduğumuz konum içerisindeki toplam kullanılan bellek alanını “human readable” formatta gösteriyor.
/etc

/opt

Daha fazla bilgi ve ayar için

 man du 

Grafiksel formatta sistem bölümlendirmelerini görmek isterseniz arama kısmını ‘System Monitor ‘ yazıp ‘File System’ açtığınızda grafiksel olarak görebilirsiniz.

/boot/

Sistemi boot etmek için statik dosyaları içerir.Örneğin kernel gibi.Bu dosyalar sistemin düzgünce boot olması için gereklidir.Eğer /boot silersek sistemi bir daha boot edemeyiz yani bir daha açılmaz.

/dev/

İçerdiği cihaz nodları:

  • Sisteme bağlanan cihazlar
  • Kernel tarafından sağlanan cihazlar

Bu cihaz nodları sistemin düzgün bir şekilde çalışması için gereklidir.’udevd’ gerekliyse eğer /dev directory içerisinde sistem için cihaz nodu oluşturur yada siler.

Dosya Açıklama
/dev/hda Ana IDE kanalı üzerinde ki en baş cihaz
/dev/hdb Ana IDE kanalı üzerinde ki ikincil cihaz
/dev/tty0 Birincil sanal konsol
/dev/tty1 İkincil sanal konsol
/dev/sda Ana SCSI yada SATA kanalı üzerindeki birincil cihaz
/dev/lp0 Birincil paralel port

/etc/

Bu directory ayar dosyaları için ayrılmıştır(configuration files).Binary içermez.Binaryler /bin yada /sbin ‘e taşınmıştır.
Örneğin uygulamaların ayar dosyalarıda burada mevcuttur.Uygulama çalıştırıldığında referans noktası olarak gösterilebilir./etc/exports dosyası,uzak hosta export edilen dosyaları kontrol eder.

/lib/

/bin ve /sbin de bulunan binaryler için gerekli ‘library’ leri içerir.İçerisinde çoğunlukla dinamik paylaşımlı kütüphanaler var(.so) .Ayrıca ‘library images’ sistemi boot ederken kullanılanlar ve root dosya sistemi içerisinde çalışan komutlar için gerekli yapıları içeriyor.

/media/

DVD,CD-ROM

/mnt/

Bu directory geçici olarak mount edilmiş NFS dosya sistemi gib dosya sistemleri için ayrılmıştır.Program yüklemek için burası kullanılmaz.

/opt/

Bu directory normal olarak yazılımlar ve paketler için ayrılmıştır.Bir paket ‘/opt’ içerisine yüklenir ve onun adında bir directory oluşturulur,’/opt/paket_ismi’ gibi.Çoğu durumda /opt/paket_ismi ‘nin alt directorylerinde binaryler ‘/opt/paket_ismi/bin’ kısmına man dosyaları ‘/opt/paket_ismi/man’ kısmına yerleştirilir.

/proc/

Bu directory kernel hakkında yada yapılandırmalar için özel dosyalar içerir.Genel olarak bize sistem bilgisi verir.Sistem hafızası,Cpu bilgisi gibi

Devamı Vardır.Denerseniz Daha Rahat Görebilirsiniz.

/sbin/

Bu directory boot etmek için,sistemi kurtarmak için,sistemi eski haline getirmek için,sistemi onarmak için gerekli binaryleri depolar.Bunları kullanmak için root izni gereklidir./usr directory mount edilmeden önce sistem için binaryleri bulundurur.Herhangi sistem araçları /usr mount edildikten sonra /usr/sbin içerisinde bulunur.
/sbin içerisinde bulunan bazı önemli programlar:

  • arp
  • clock
  • halt
  • init
  • fsck.*
  • grub
  • ifconfig
  • mingetty
  • mkfs.*
  • mkswap
  • reboot
  • route
  • shutdown
  • swapoff
  • swapon

/srv/

Fedora sistemi tarafından hizmet verilen sisteye özgü verileri içerir.Belirli bir servis FTP,WWW yada CVS gibi konuma özgü verileri içerir.

/sys/

Bu directory 2.6 kernel sürümü ile birlikte yeni sysfs sanal dosya sistemine özgü yapıldı. 2.6 kernel ile çıkarıp takıla bilen donanımlara desteğini arttırdı.Bu dizin ayrıca /proc dizini gibi benzer bilgilerde içerir fakat hiyerarşik biçimde gösterir.

/usr/

Bu dizin birden fazla makine tarafından paylaşılabilir.
İçerdiği alt dizinler:

  • /usr/bin,binaryler için kullanılır
  • /usr/etc,sistem içerisinde ki ayar dosyaları için kullanılır.
  • /usr/include,C header dosyaları için kullanılır.
  • /usr/lib,obje dosyalarını ve doğrudan shell yada kullanıcı tarafından kullanılmak üzere tasarlanmamış libraryler içerir.
  • /usr/libexex,diğer programlar tarafından kullanılan – küçük yardımcı programları içerir.
  • /usr/sbin , sistem yönetimi ile ilgili /sbin ait olmayan binaryleri bulundurur.
  • /usr/share, mimariye özgü olmayan dosyaları barındırır.
  • /usr/src,kaynak kodları barındırır.
  • /usr/tmp -> /var/tmp

/usr dizininde ayrıca /local/ alt dizini var.FHS gereğince bu alt dizin yazılımlar lokal olarak yüklendikten sonra sistem yönetiminde kullanılır ve sistem güncellenirken güvenli bir şekilde üzerine yazılma gerçekleşir.Bu alt dizin /usr dizini ile benzer alt dizinlere sahiptir.Bunlar:

  • /usr/local/bin
  • /usr/local/etc
  • /usr/local/games
  • /usr/local/include
  • /usr/local/lib
  • /usr/local/libexec
  • /usr/local/sbin
  • /usr/local/share
  • /usr/local/src

/usr/local kullanımı FHS den biraz farklılık gösterir.Sistem yükseltilirken yazılımların güvenli bir şekilde sürdürülmesini sağlar.RPM paket yöneticisinden sonra sistem yükseltmeleri güvenli bir şekilde yapılmaktadır./usr/local içerisinde depolanmalarına gerek kalmamıştır.

/var/

Sürekli değişen veriler burada bulunur.
Bu dizin içerisinde bulunan alt dizinler

  • /var/account/
  • /var/arpwatch/
  • /var/cache/
  • /var/crash/
  • /var/db/
  • /var/empty/
  • /var/ftp/
  • /var/gdm/
  • /var/lib/
  • /var/local/
  • /var/lock/
  • /var/log/
  • /var/mail -> /var/spool/mail/
  • /var/mailman/
  • /var/named/
  • /var/nis/
  • /var/opt/
  • /var/preserve/
  • /var/run/
  • /var/spool/
  • /var/tmp/
  • /var/tux/
  • /var/www/
  • /var/yp/
  • /var/kerberos

Messages ve lastlog gibi sistem log dosyaları /var/log içerisinde bulunur.
/var/lib/rpm rpm ‘nin sistem veritabanı bulunur. Lock dosyaları ise /var/lock içerisindedir./var/spool dizini bazı programlar için veri bulunduran alt dizinlere sahiptir.Bu dizinler:

  • /var/spool/at/
  • /var/spool/cron/
  • /var/spool/cups/
  • /var/spool/lpd/
  • /var/spool/mail/
  • /var/spool/vbox/
  • /var/spool/plymouth
  • /var/spool/abrt
  • /var/spool/abrt-upload
  • /var/spool/anacron

Bu çeviri çalışmasının bölüm sonuna ulaşılmıştır.Bir sonraki bölümde görüşmek dileğiyle.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s